Liên kết linh hồn

Tác giả: Vitalik Buterin

Tiêu đề gốc: 《Soulbound》

Thời gian xuất bản: Ngày 26 tháng 1 năm 2022

Một đặc điểm của thế giới trò chơi Warcraft là bản chất thứ hai của người chơi, nhưng ngoài vòng tròn game thì hầu như không có thảo luận nào, đó là khái niệm về vật phẩm gắn liền với linh hồn, vật phẩm gắn liền với linh hồn một khi đã được nhặt lên, sẽ không thể chuyển nhượng hoặc bán cho người chơi khác.

Hầu hết các vật phẩm rất mạnh trong trò chơi đều là vật phẩm gắn liền với linh hồn, thường yêu cầu hoàn thành các nhiệm vụ phức tạp hoặc tiêu diệt những quái vật rất mạnh, thường cần sự giúp đỡ của từ bốn đến ba mươi chín người chơi khác. Do đó, để đưa nhân vật của bạn gần hơn đến việc sở hữu vũ khí và áo giáp tốt nhất, bạn không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tự mình tham gia vào việc tiêu diệt những quái vật cực kỳ khó khăn này.

Cơ chế này có mục đích khá rõ ràng: nó giữ cho trò chơi luôn thách thức và thú vị bằng cách đảm bảo rằng bạn có được những vật phẩm tốt nhất, bạn phải thực sự làm những điều khó khăn và tìm ra cách để giết rồng. Bạn không thể chỉ giết heo trong mười giờ mỗi năm, lấy vài nghìn vàng, rồi mua áo giáp ma thuật huyền thoại từ những người chơi khác đã giết rồng cho bạn.

Tất nhiên, hệ thống này không hoàn hảo: bạn có thể chi tiền để thuê một đội ngũ chuyên nghiệp đi giết rồng cho bạn, sau đó để bạn thu thập chiến lợi phẩm, thậm chí mua một nhân vật trực tiếp trên thị trường thứ cấp, và tất cả điều này không cần------đô la trò chơi, vì vậy bạn thậm chí không cần phải giết heo. Nhưng dù sao, nó vẫn tốt hơn nhiều so với mỗi vật phẩm luôn có giá.

Nếu NFT có thể được gắn liền với linh hồn thì sao?

NFT ở dạng hiện tại có nhiều thuộc tính giống với các vật phẩm hiếm và vật phẩm huyền thoại trong trò chơi nhiều người chơi trực tuyến. Chúng có giá trị tín hiệu xã hội: những người sở hữu chúng có thể khoe khoang về chúng, và ngày càng có nhiều công cụ giúp người dùng làm điều đó. Gần đây, Twitter đã bắt đầu triển khai một tính năng cho phép người dùng hiển thị NFT của họ trong hồ sơ hình ảnh của họ.

Nhưng những NFT này thực sự phát ra tín hiệu gì? Tất nhiên, một phần của câu trả lời là có được NFT và biết cách để có được những NFT nào là một loại kỹ năng nào đó. Nhưng vì NFT là những vật phẩm có thể giao dịch, một phần lớn của câu trả lời không thể tránh khỏi trở thành tín hiệu về sự giàu có.

CryptoPunks hiện thường được bán với giá hàng triệu đô la, và chúng thậm chí không phải là NFT đắt nhất

Nếu ai đó cho bạn thấy họ có một NFT có thể có được bằng cách làm X, bạn không thể đánh giá liệu họ đã tự mình làm X hay họ chỉ trả tiền cho người khác làm X. Đôi khi điều này không phải là vấn đề: đối với NFT hỗ trợ một tổ chức từ thiện, người mua nó từ thị trường thứ cấp đang hy sinh tiền của họ cho sự nghiệp này, họ đang giúp tổ chức từ thiện thông qua động lực mua NFT của người khác, vì vậy không có lý do gì để phân biệt đối xử với họ. Thực tế, chỉ riêng NFT từ thiện đã có thể mang lại nhiều lợi ích. Nhưng nếu chúng ta muốn tạo ra NFT không chỉ liên quan đến việc ai sở hữu nhiều tiền nhất, mà thực sự cố gắng phát ra những tín hiệu khác thì sao?

Ví dụ tốt nhất về một dự án cố gắng làm điều này có thể là POAP, hay "Chứng nhận tham dự". POAP là một tiêu chuẩn mà các dự án có thể gửi NFT thông qua đó, đại diện cho ý tưởng rằng người nhận đã tham gia vào một số sự kiện.

Một phần bộ sưu tập POAP của riêng tôi, phần lớn đến từ các sự kiện mà tôi đã tham gia trong nhiều năm qua.

POAP là một ví dụ tốt về NFT, nếu nó có thể được gắn liền với linh hồn, nó sẽ hoạt động tốt hơn. Nếu ai đó đang xem POAP của bạn, họ không quan tâm đến việc bạn có trả tiền để tham gia một số sự kiện hay không. Họ quan tâm đến việc bạn có tham gia sự kiện đó hay không. Đề xuất đưa chứng chỉ (ví dụ như giấy phép lái xe, bằng đại học, giấy chứng nhận tuổi tác) lên chuỗi gặp phải vấn đề tương tự: nếu những người không đủ điều kiện có thể mua chứng chỉ trực tiếp từ những người đủ điều kiện, thì giá trị của chúng sẽ giảm đi rất nhiều.

Mặc dù NFT có thể chuyển nhượng có một chỗ đứng của nó và rất có giá trị cho việc hỗ trợ nghệ sĩ và tổ chức từ thiện, nhưng vẫn còn một không gian thiết kế lớn và chưa được khai thác cho những gì NFT không thể chuyển nhượng có thể trở thành.

Nếu quyền quản trị là gắn liền với linh hồn thì sao?

Nếu cơ chế quản trị có thể dẫn đến những điều rất tồi tệ, nếu quyền quản trị dễ dàng chuyển nhượng. Có hai lý do chính cho điều này:

• Nếu mục tiêu là phân phối rộng rãi quyền quản trị, thì khả năng chuyển nhượng sẽ phản tác dụng, vì lợi ích tập trung có khả năng mua quyền quản trị từ những người khác.
• Nếu mục tiêu là trao quyền quản trị cho những người có khả năng, thì khả năng chuyển nhượng sẽ phản tác dụng, vì không có gì ngăn cản quyền quản trị bị thu mua bởi những người quyết tâm nhưng không có khả năng.

Nếu bạn nghiêm túc với câu ngạn ngữ "những người muốn thống trị nhất là những người không phù hợp nhất để làm điều đó", thì bạn nên hoài nghi về khả năng chuyển nhượng, chính khả năng chuyển nhượng khiến quyền quản trị rời xa những người có khả năng cung cấp những đóng góp có giá trị và gần gũi nhất với những người khao khát quyền lực có khả năng gây ra vấn đề.

Vậy nếu chúng ta cố gắng làm cho quyền quản trị không thể chuyển nhượng thì sao? Nếu chúng ta cố gắng tạo ra một CityDAO, nơi những người thực sự sống trong thành phố có nhiều quyền bỏ phiếu hơn, hoặc ít nhất là một nền dân chủ đáng tin cậy và tránh ảnh hưởng không đúng đắn của những con cá voi tích trữ nhiều NFT công dân thì sao? Nếu quản trị DAO của giao thức blockchain có thể theo cách nào đó làm cho quyền quản trị phụ thuộc vào sự tham gia thì sao? Một lần nữa, một không gian thiết kế lớn và phong phú đã mở ra, mà ngày nay rất khó để tiếp cận.

Thực hiện không thể chuyển nhượng trong thực tế

POAP đã đưa ra quyết định kỹ thuật không ngăn chặn khả năng chuyển nhượng của chính POAP. Điều này có lý do chính đáng: người dùng có thể có lý do chính đáng để muốn di chuyển tất cả tài sản của họ từ một ví sang ví khác (ví dụ, vì lý do an toàn), và tính bảo mật của khả năng không chuyển nhượng "naive" thực sự không mạnh mẽ, vì người dùng có thể tạo một tài khoản bao bọc chứa NFT và sau đó bán quyền sở hữu của nó.

Thực tế, có không ít trường hợp cho thấy, khi có lý do kinh tế, POAP thường xuyên được mua bán. Adidas gần đây đã phát hành miễn phí một POAP cho người hâm mộ của họ, cho phép người dùng có quyền truy cập ưu tiên trong các đợt bán hàng. Điều gì đã xảy ra? Chà, tất nhiên, nhiều POAP đã nhanh chóng được chuyển nhượng cho người trả giá cao nhất.

Chuyển nhượng nhiều hơn cả vật phẩm, và không phải là lần duy nhất.

Để giải quyết vấn đề này, nhóm POAP đã đề xuất tập trung vào việc các nhà phát triển không thể chuyển nhượng tự thực hiện kiểm tra: nếu địa chỉ của chủ sở hữu hiện tại giống với địa chỉ của chủ sở hữu ban đầu, họ có thể kiểm tra trên chuỗi, và họ có thể thêm các kiểm tra phức tạp hơn nếu thấy cần thiết, theo thời gian. Hiện tại, đây là một phương pháp có tính tiên đoán hơn.

Có lẽ NFT không thể chuyển nhượng mạnh mẽ nhất hiện nay là chứng minh nhân loại. Về lý thuyết, bất kỳ ai cũng có thể sử dụng tài khoản hợp đồng thông minh có quyền sở hữu chuyển nhượng để tạo hồ sơ chứng minh nhân loại, sau đó bán tài khoản đó. Nhưng giao thức chứng minh nhân loại có chức năng thu hồi, cho phép chủ sở hữu ban đầu tạo video yêu cầu xóa hồ sơ, và tòa án Kleros quyết định xem video có đến từ cùng một người với người sáng tạo ban đầu hay không. Sau khi xóa hồ sơ thành công, họ có thể nộp đơn lại để tạo hồ sơ mới. Do đó, nếu bạn mua tài liệu chứng minh của người khác, tài sản của bạn có thể nhanh chóng bị tước đoạt khỏi tay bạn, khiến việc chuyển nhượng quyền sở hữu trở nên không khả thi. Hồ sơ chứng minh nhân loại thực sự được gắn liền với linh hồn, và cơ sở hạ tầng xây dựng trên chúng có thể cho phép các vật phẩm trên chuỗi thường gắn liền với con người cụ thể.

Chúng ta có thể hạn chế khả năng chuyển nhượng, thay vì đi theo con đường này, mọi thứ đều được xây dựng trên chứng minh nhân loại không? Nó trở nên khó khăn hơn, nhưng đối với một số trường hợp sử dụng, có một số phương pháp trung bình có thể đã đủ tốt. Gắn NFT với tên ENS là một lựa chọn đơn giản, nếu chúng ta giả định rằng người dùng đủ quan tâm đến tên ENS của họ, họ không muốn chuyển nhượng chúng. Hiện tại, chúng ta có thể thấy một loạt các phương pháp hạn chế khả năng chuyển nhượng, với các dự án khác nhau lựa chọn những thỏa hiệp khác nhau giữa tính bảo mật và sự tiện lợi.

Không thể chuyển nhượng và quyền riêng tư

Quyền riêng tư mạnh mẽ của tài sản có thể chuyển nhượng khá dễ hiểu: bạn lấy đồng xu của mình, đặt chúng vào tornado.cash hoặc nền tảng tương tự, sau đó rút chúng vào một tài khoản mới. Nhưng nếu bạn không thể chuyển chúng đến tài khoản mới hoặc thậm chí hợp đồng thông minh, chúng ta làm thế nào để thêm quyền riêng tư cho các vật phẩm gắn liền với linh hồn? Nếu chứng minh nhân loại bắt đầu được áp dụng nhiều hơn, quyền riêng tư trở nên quan trọng hơn, vì lựa chọn khác là tất cả các hoạt động của chúng ta đều được ánh xạ trực tiếp lên khuôn mặt.

May mắn thay, một số tùy chọn kỹ thuật khá đơn giản là khả thi:

• Lưu trữ dự án tại một địa chỉ, địa chỉ đó là (i) chỉ mục, (ii) địa chỉ người nhận và (iii) giá trị băm bí mật thuộc về người nhận. Bạn có thể tiết lộ bí mật của mình cho một giao diện, sau đó giao diện đó sẽ quét tất cả các vật phẩm có thể thuộc về bạn, nhưng những người không có bí mật của bạn sẽ không thể thấy những vật phẩm nào là của bạn.
• Phát hành một loạt các giá trị băm của dự án và cung cấp cho mỗi người nhận nhánh Merkle (cây Merkle) của họ.
• Nếu hợp đồng thông minh cần kiểm tra xem bạn có sở hữu một loại vật phẩm nào đó hay không, bạn có thể cung cấp ZK-SNARK.

Việc chuyển nhượng có thể diễn ra trên chuỗi; công nghệ đơn giản nhất có thể chỉ là gọi giao dịch hợp đồng nhà máy để làm cho dự án cũ không còn hiệu lực và dự án mới có hiệu lực, sử dụng ZK-SNARK để chứng minh thao tác là hợp lệ.

Quyền riêng tư là một phần quan trọng để làm cho hệ sinh thái này hoạt động tốt. Trong một số trường hợp, những điều cơ bản mà dự án đại diện đã công khai, vì vậy việc cố gắng thêm quyền riêng tư là vô nghĩa. Nhưng trong nhiều trường hợp khác, người dùng không muốn tiết lộ mọi thứ mà họ sở hữu. Nếu vào một ngày nào đó trong tương lai, việc tiêm vắc-xin trở thành POAP, một trong những điều tồi tệ nhất mà chúng ta có thể làm là tạo ra một hệ thống trong đó POAP sẽ tự động phát hành cho mọi người có thể thấy, và mọi người không còn lựa chọn nào khác ngoài việc để cho quyết định y tế của họ bị ảnh hưởng bởi những thứ trông rất ngầu trong vòng xã hội cụ thể của họ. Quyền riêng tư như một phần cốt lõi của thiết kế có thể tránh những kết quả xấu này và tăng cơ hội của chúng ta để tạo ra những điều vĩ đại.

Từ đây đến đó

Một chỉ trích phổ biến đối với không gian "web3" hiện nay là mọi thứ đều hướng đến tiền bạc, sự kỷ niệm của sự giàu có lớn lao và sự lãng phí triệt để, điều này hạn chế sức hấp dẫn và tính bền vững lâu dài của văn hóa xung quanh những vật phẩm này. Tất nhiên, ngay cả NFT tài chính hóa cũng có thể cung cấp một số lợi ích quan trọng, chẳng hạn như tài trợ cho nghệ sĩ và tổ chức từ thiện, nếu không thì những lợi ích này sẽ không được công nhận. Tuy nhiên, phương pháp này có giới hạn và có nhiều cơ hội chưa được khai thác đầy đủ trong việc cố gắng vượt qua tài chính hóa. Việc tạo ra nhiều vật phẩm "gắn liền với linh hồn" hơn trong không gian tiền điện tử có thể là một con đường dẫn đến các giải pháp thay thế, trong đó NFT có thể đại diện cho nhiều hơn về bạn là ai, chứ không chỉ là những gì bạn có thể chi trả.

Tuy nhiên, việc làm như vậy gặp phải những thách thức kỹ thuật, và có một "giao diện" không thoải mái giữa mong muốn hạn chế hoặc ngăn chặn việc chuyển nhượng và hệ sinh thái blockchain, cho đến nay, tất cả các tiêu chuẩn đều được thiết kế xung quanh khả năng chuyển nhượng tối đa. Việc gắn các dự án vào "đối tượng danh tính" mà người dùng không thể (như sử dụng hồ sơ chứng minh nhân loại) hoặc không muốn (như sử dụng tên ENS) trao đổi dường như là con đường hứa hẹn nhất, trong khi vẫn còn những thách thức về tính dễ thực hiện, quyền riêng tư và bảo mật. Chúng ta cần nỗ lực nhiều hơn để suy nghĩ và giải quyết những thách thức này. Nếu có thể, điều này sẽ mở ra một cánh cửa rộng lớn hơn cho blockchain trở thành trung tâm của một hệ sinh thái hợp tác và thú vị, chứ không chỉ là tiền bạc.