Preconfs tiến hóa luận: Từ "bản vá" đến "hạ tầng", UniFi AVS ảnh hưởng như thế nào đến quy tắc trò chơi của Based Rollup?

?

Viết bởi: Web3 nông dân Frank

Tại sao Based Rollup, được coi là đỉnh cao chính thống của việc mở rộng Ethereum, lại luôn "được khen ngợi nhưng không được ủng hộ"?

Một mặt, nó đạt được sự an toàn và phi tập trung hoàn toàn với mạng chính bằng cách trả lại quyền sắp xếp cho L1, nhưng mặt khác, nó phải chịu đựng độ trễ xác nhận kéo dài tới 12 giây, gần như khiến giao dịch tần suất cao và các tình huống tài chính thời gian thực phải từ bỏ.

Do đó, Preconfs đã được đề xuất như một bản vá cần thiết cho Based Rollup, cố gắng sử dụng cam kết giao dịch dưới một giây để xóa nhòa độ trễ, nhưng trong thời gian dài, Preconfs chủ yếu vẫn dừng lại ở giai đoạn khám phá quy mô nhỏ, không chuẩn hóa, thiếu cơ chế thống nhất và lợi nhuận ổn định, vẫn chưa thể thực sự tiến tới quy mô hóa.

Gần đây, sản phẩm hạ tầng an toàn Ethereum "UniFi AVS" do Puffer Finance phát hành, cuối cùng đã cố gắng nâng cấp Preconfs từ một bản vá tạm thời thành cơ sở hạ tầng chuẩn hóa có thể tái sử dụng, nhằm mang lại tốc độ xác nhận dưới 10ms và giới thiệu thiết kế thể chế ở cấp độ an toàn và khuyến khích kinh tế.

Bài viết này sẽ từ góc nhìn của một quan sát viên ngành, phân tích khả năng cốt lõi, con đường công nghệ và ảnh hưởng sinh thái của UniFi AVS, và thảo luận xem liệu nó có thể thực sự trở thành biến số quan trọng của Based Rollup------thậm chí là hệ sinh thái Rollup Ethereum rộng lớn hơn.

Một, UniFi AVS: Preconfs, không còn chỉ là "bản vá"

Để hiểu tầm quan trọng của lần nâng cấp này, cần phải xem lại logic cốt lõi của Based Rollup.

Trong câu chuyện mở rộng Ethereum, Based Rollup hoàn toàn đồng bộ với mạng chính về an toàn và phi tập trung bằng cách trả lại quyền sắp xếp cho các xác thực viên L1, nhưng đồng thời cũng mang lại một sự đánh đổi không thể tránh khỏi------khi thừa hưởng an toàn của mạng chính, cũng đồng nghĩa với việc phải chịu độ trễ xác nhận khối khoảng 12 giây.

Do đó, Preconfs trở thành bản vá cần thiết cho Based Rollup, có nhiệm vụ cung cấp cho người dùng cam kết thực hiện giao dịch trước khi giao dịch thực sự được gửi đến L1 (đọc thêm《Hiểu Puffer UniFi AVS: Từ Preconfs đến thập kỷ tiếp theo của Ethereum?》), có thể nói rằng, nếu muốn phát huy hết tiềm năng của Based Rollup, cần phải hiện thực hóa dịch vụ Preconfs không cần sự cho phép, trung lập và linh hoạt.

Tuy nhiên, trong một khoảng thời gian dài, Preconfs chủ yếu dừng lại ở giai đoạn "xưởng nhỏ" (giải pháp không chuẩn hóa, điểm đến điểm), thường do một số nút hoặc dự án tự vận hành, thiếu tiêu chuẩn thống nhất và không có mô hình lợi nhuận ổn định, một khi nút chịu trách nhiệm về Preconfs bị ngắt kết nối hoặc gây hại, giao dịch có thể bị hủy bỏ hoặc thậm chí gặp phải tấn công MEV, độ tin cậy và tính bền vững đều thiếu nghiêm trọng.

UniFi AVS do Puffer phát hành chính là giải pháp hệ thống cho tình huống này, nó không còn coi Preconfs là bản vá tạm thời, mà nâng cấp nó thành một lớp cơ sở hạ tầng có thể gọi, với ý tưởng cốt lõi là tái cấu trúc Preconfs thành dịch vụ đám mây chuẩn hóa kiểu AWS.

Cụ thể, UniFi AVS xuất phát từ ba dòng chính, không chỉ giúp Based Rollup chạy nhanh hơn, mà còn có lợi nhuận bền vững và thực hiện bảo đảm thể chế ở cấp độ an toàn:

• Về hiệu suất, nén thời gian xác nhận giao dịch xuống dưới 10ms, mang lại trải nghiệm sử dụng ngay lập tức tương đương với Solana hoặc thậm chí các sàn giao dịch tập trung;
• Về kinh tế, thông qua cơ chế chia sẻ lợi nhuận ở cấp độ giao thức, khiến Rollup không còn "làm việc cho L1", mà chia sẻ lợi nhuận với các xác thực viên và cổng;
• Về an toàn, dựa vào bảo đảm từ ETH đã được tái đặt cọc lên tới 13 tỷ đô la và cơ chế slashing, biến "cam kết bằng lời" thành "hợp đồng có chi phí", tạo ra ràng buộc thể chế;

Đối với các nhà phát triển và dự án Rollup, sự xuất hiện của UniFi AVS có nghĩa là không còn cần phải tự thiết kế và duy trì logic sắp xếp và xác nhận phức tạp, mà có thể kết nối trực tiếp với một bộ cơ sở hạ tầng Preconfs đã được xác minh, ngay lập tức sử dụng, mở rộng theo nhu cầu, và tập trung nhiều hơn vào sản phẩm và người dùng.

Thiết kế mô-đun này cũng cho phép Preconfs có khả năng sản phẩm hóa hơn nữa và tạo ra hiệu ứng lan tỏa------không chỉ các dự án Rollup có thể tránh việc tạo lại bánh xe, mà trong tương lai, ví, DApp và các giao thức cấp trên cũng có thể kết nối thông qua API chuẩn hóa, đồng nhất tận hưởng khả năng "xác nhận ngay lập tức + căn chỉnh kinh tế + bảo đảm an toàn", biến "nhanh và ổn định" thực sự trở thành dịch vụ nền tảng công cộng của hệ sinh thái Ethereum.

Từ góc độ này, UniFi AVS đã vượt qua vị trí đơn thuần của một bản vá hiệu suất của Preconfs, mà chuẩn hóa ba yếu tố hiệu suất, lợi nhuận và an toàn một lần cho tất cả, thúc đẩy nó từ một chức năng bổ sung trở thành cơ sở hạ tầng trung gian cho việc mở rộng Ethereum, mở ra một con đường bền vững hơn cho việc hiện thực hóa quy mô của Based Rollup.

Cần lưu ý rằng, Puffer cũng nhấn mạnh, phạm vi áp dụng của UniFi AVS không chỉ giới hạn ở Based Rollup, từ góc độ thiết kế, cơ chế đăng ký của nó cũng có thể cung cấp khả năng xác nhận ngay lập tức dưới 10ms cho bất kỳ OP Stack Rollup nào và dự định trong tương lai sẽ hỗ trợ nhiều kiến trúc Rollup hơn, nói cách khác, nó được định vị như một bộ cơ sở hạ tầng Preconfs chung có tiềm năng vượt qua kiến trúc.

Tất nhiên, liệu tất cả các Rollup có sẵn lòng nhường lợi nhuận Sequencer cho AVS hay không vẫn còn không chắc chắn, thậm chí có thể khẳng định rằng trong giai đoạn đầu rất khó để thực hiện------dù sao thì bộ sắp xếp không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là vấn đề phân phối lợi ích sâu sắc:

Trong hệ thống kinh tế L2, ai sẽ chịu trách nhiệm phân chia bánh, kế hoạch phân cho ai, và nên phân như thế nào?

Do đó, liệu Preconfs cuối cùng có phát triển thành tiêu chuẩn công cộng cho toàn bộ hệ sinh thái Rollup hay không, hay chỉ phục vụ cho con đường Based, không chỉ là lựa chọn về con đường công nghệ, mà còn là cuộc chơi giữa mô hình kinh doanh và phân phối lợi ích, cũng sẽ là vấn đề cần theo dõi trong những năm tới.

Hai, Preconfs sẽ được tái cấu trúc thành cơ sở hạ tầng chuẩn hóa như thế nào?

Nói một cách khách quan, từ khi khái niệm Rollup được đưa ra, việc mở rộng Ethereum không thiếu khái niệm mà thiếu khả năng hiện thực hóa kỹ thuật.

Dù sao thì một công nghệ muốn từ một "chức năng" khéo léo biến thành một "cơ sở hạ tầng" vững chắc, thường cần phải đáp ứng ba điều kiện cốt lõi: cam kết dịch vụ rõ ràng, bảo đảm an toàn đáng tin cậy và mô hình kinh tế bền vững.

Nói cách khác, đó là từ khái niệm kỹ thuật đi đến hiện thực hóa "kỹ thuật", điều này mới thực sự giúp nó có điều kiện hoạt động quy mô, và ý tưởng của UniFi AVS của Puffer cũng tương tự------tái cấu trúc Preconfs từ những thử nghiệm quy mô nhỏ rời rạc thành cơ sở hạ tầng có thể tái sử dụng, có thể mở rộng và có khuyến khích kinh tế.

Nói cách khác, làm thế nào để Preconfs không còn là "cam kết tạm thời" của một số nút, mà được thiết kế thành một dịch vụ mạng chuẩn hóa.

1. Execution Preconfs: từ "đảm bảo vào khối" đến "đảm bảo thực hiện"

Đầu tiên là thực hiện nâng cấp từ Inclusion Preconfs sang Execution Preconfs.

Trong mô hình Inclusion Preconfs truyền thống, người dùng chỉ được cam kết rằng giao dịch sẽ được đóng gói vào khối, nhưng trạng thái khi thực hiện giao dịch lại không thể đảm bảo, do đó người dùng vẫn có thể gặp phải trượt giá hoặc thậm chí bị MEV chạy trước.

Trong khi đó, Execution Preconfs đã được nâng cấp hơn nữa thành "đảm bảo thực hiện", đảm bảo rằng giao dịch sẽ được thực hiện trong trạng thái khi người dùng gửi------một khi người dùng đặt hàng, trạng thái sẽ được khóa, giao dịch chỉ có thể được thực hiện trong trạng thái này, nếu không sẽ không có hiệu lực.

Lấy một ví dụ, bạn đặt hàng mua ETH, giá là 4400 USDC:

• Trong chế độ Inclusion, đến khi thực sự thực hiện, giá thị trường có thể đã trở thành 4410 USDC, vẫn sẽ được thực hiện, nhưng giá thực hiện không phải là 4400 mà bạn mong đợi;
• Nếu là chế độ Execution, thì bất kể thị trường biến động như thế nào, hệ thống sẽ đảm bảo giá thực hiện là 4400 USDC, chỉ khi điều kiện này được đáp ứng thì giao dịch mới được thực hiện;

Điều này đã nâng cấp Preconfs từ "vé vào trước" thành "giao dịch chắc chắn", nâng cao đáng kể trải nghiệm của người dùng, đồng thời cung cấp độ tin cậy mạnh mẽ hơn cho các ứng dụng tài chính nhạy cảm với giá như DeFi, sản phẩm phái sinh và thanh toán.

2. Kiến trúc Gateway và công nghệ frags: nén độ trễ xuống dưới 10 mili giây

Puffer cũng đã giới thiệu kiến trúc Gateway được hỗ trợ bởi tài sản thế chấp (Collateral-backed Gateway) (do đội ngũ Gattaca sáng tạo), cho phép người đề xuất L1 ủy quyền quyền thực hiện Preconfs cho Gateway chuyên nghiệp hơn.

Với sự trợ giúp của công nghệ frags (mảnh khối) và cơ chế lookahead, Gateway có thể xử lý giao dịch trước khi chính thức xuất khối, rút ngắn khoảng trống chuyển trạng thái, lý thuyết cho thấy, trong cấu hình tốt nhất, độ trễ giao dịch có thể giảm xuống dưới 10 mili giây (sub-10ms).

Điều này mang lại trải nghiệm người dùng lý thuyết có thể đạt được mức độ tương đương với các chuỗi công khai hiệu suất cao như Solana.

3. Bảo đảm an toàn từ ETH đã tái đặt cọc: khiến cam kết "có chi phí"

Trước đây, Preconfs phần lớn phụ thuộc vào "tự giác" của các nút, một khi bị ngắt kết nối hoặc gây hại, người dùng gần như không có cơ chế bồi thường.

Phiên bản nâng cấp của Puffer thông qua cơ chế tái đặt cọc EigenLayer (Restaking), khiến mỗi Gateway được bảo đảm bởi ETH được xác thực (triển khai theo từng giai đoạn)------nếu nút không hoạt động, có thể bị phạt 1 ETH; nếu khai thác MEV một cách ác ý hoặc vi phạm cam kết, có thể kích hoạt slashing ở mức 1000 ETH.

Khác với hình phạt PoS, việc phạt mất ETH của Preconf sẽ bồi thường cho người dùng sử dụng dịch vụ Preconf, trực tiếp tăng cường căn chỉnh kinh tế, biến những cam kết mềm phụ thuộc vào uy tín của nút thành những cam kết cứng có cơ chế phạt rõ ràng (Slashing), nâng cao đáng kể sức mạnh ràng buộc thể chế.

Đồng thời, Puffer đã thiết lập Canonical Preconf Gateway Registry, đảm bảo tất cả các Gateway tham gia vào hệ thống đăng ký có trật tự, công khai và có thể xác minh.

4. Phân chia lợi nhuận có thể lập trình: phân phối giá trị đa bên thể chế hóa

Chỉ có tốc độ và an toàn là không đủ, để Preconfs trở thành cơ sở hạ tầng, nó còn phải hoạt động bền vững.

Do đó, UniFi AVS đã nâng cấp tích hợp Rewards Distributor, cho phép linh hoạt phân chia lợi nhuận giữa các đội ngũ Rollup, người đề xuất Ethereum và nhà cung cấp Gateway, đạt được phân chia lợi nhuận có thể lập trình ở cấp độ giao thức:

• Đội ngũ Rollup: giữ lại một phần phí giao dịch, không còn "làm việc cho L1";
• Người đề xuất Ethereum (xác thực viên): nhận thêm thu nhập từ việc cung cấp Preconfs;
• Nhà cung cấp Gateway: nhận được khuyến khích từ việc vận hành mạng, đảm bảo dịch vụ ổn định;

Do đó, phân chia lợi nhuận không còn là thỏa thuận tạm thời, mà được ghi vào giao thức, tự động thực hiện, hình thành vòng khép kín lâu dài của căn chỉnh kinh tế giữa Rollup, xác thực viên và Gateway.

Thiết kế cơ chế đa chiều này chính là chìa khóa để Preconfs từ một giải pháp điểm trở thành cơ sở hạ tầng công cộng có thể quy mô hóa và đáng tin cậy.

Ba, bản đồ người hưởng lợi trong cuộc chơi đa bên

Bất kỳ một nâng cấp cơ sở hạ tầng nào cũng không chỉ là sự tiến hóa ở cấp độ kỹ thuật, mà còn là sự phân phối lại lợi ích.

Điều đặc biệt của UniFi AVS là nó kết hợp hiệu suất, an toàn và khuyến khích kinh tế lại với nhau, khiến nhiều vai trò trong hệ sinh thái đều có thể tìm thấy giá trị trong cùng một cơ chế------từ các dự án Rollup, đến các xác thực viên Ethereum, nhà phát triển và người dùng cuối, nó đã biến Preconf từ một bản vá thành một dịch vụ mô-đun bền vững, để tất cả các bên tham gia đều có thể hưởng lợi trên một con thuyền mạnh mẽ hơn.

Đầu tiên, tự nhiên là các dự án Rollup, nhận được sự mở khóa kép về hiệu suất + lợi nhuận.

Trước đây, Based Rollup từng bị thị trường chỉ trích vì "chạy chậm, không kiếm được tiền", đặc biệt là trong mô hình kinh tế gần như hoàn toàn nhường lợi nhuận cho các xác thực viên L1, nhờ vào Execution Preconfs của UniFi AVS, Rollup có thể ngay lập tức đạt được tốc độ xác nhận dưới 10ms, nâng cao đáng kể trải nghiệm người dùng.

Đồng thời, cơ chế chia sẻ lợi nhuận ở cấp độ giao thức cho phép đội ngũ Rollup giữ lại một phần lợi nhuận kinh tế, mà không cần hoàn toàn phụ thuộc vào trợ cấp bên ngoài, đối với các dự án, đây là lợi ích kép từ việc tăng tốc độ + chia sẻ lợi nhuận.

Tiếp theo là các xác thực viên Ethereum / Restaker, thu được nguồn thu nhập mới.

Vì các xác thực viên L1 là bên thực hiện trực tiếp Preconfs, nên thông qua việc tham gia UniFi AVS, các xác thực viên có thể nhận được thu nhập từ dịch vụ Preconf bên cạnh phần thưởng xuất khối truyền thống.

Đồng thời, ETH đã tái đặt cọc không chỉ cung cấp bảo đảm an toàn, mà còn tăng cơ hội lợi nhuận cho các xác thực viên, điều này cũng nâng cao sức hấp dẫn của việc đặt cọc ETH, từ đó củng cố an toàn kinh tế tổng thể của Ethereum, khiến các xác thực viên từ việc chỉ chạy nút trở thành "cung cấp dịch vụ gia tăng, nhận thêm lợi nhuận".

Ngoài ra, còn có các nhà cung cấp Gateway, vai trò của họ trong lần nâng cấp này đã được thể chế hóa chính thức.

Puffer đã thiết lập Canonical Gateway Registry, khiến Gateway trở thành nút chuẩn hóa trong mạng, chứ không chỉ là vai trò tạm thời, sau khi nhận được quyền ủy quyền, Gateway có thể thông qua việc vận hành công nghệ frags và cơ chế lookahead, đạt được xác nhận trước dưới 10 mili giây;

Dịch vụ của họ trực tiếp liên kết với khuyến khích kinh tế và bị ràng buộc bởi cơ chế slashing, vừa có lợi nhuận, vừa có chi phí, điều này khiến Gateway từ "tình nguyện viên" trở thành nhà cung cấp dịch vụ cơ sở hạ tầng thực sự.

Cuối cùng là người dùng thông thường, họ là những người hưởng lợi rõ ràng nhất, lần đầu tiên nhận được trải nghiệm mượt mà tương đương với Solana hoặc gần như CEX trên Rollup Ethereum:

• Về tốc độ, thời gian xác nhận giao dịch giảm từ 12 giây xuống 10 mili giây, trải nghiệm tương đương với sàn giao dịch tập trung;
• Về tính chắc chắn, Execution Preconfs đảm bảo giá được khóa ở cấp độ cam kết giao thức, tránh trượt giá và chạy trước;
• Về an toàn, bảo đảm từ ETH đã tái đặt cọc và cơ chế slashing khiến cam kết "có chi phí", người dùng vi phạm có thể nhận được bồi thường;

Từ một góc nhìn cao hơn, việc nâng cấp Puffer UniFi AVS không chỉ là một sự tiến hóa sản phẩm, mà còn đang thiết lập tiêu chuẩn ngành cho Preconfs, biến nó từ bản vá thành cơ sở hạ tầng, thậm chí trở thành dịch vụ trung gian chuẩn hóa của Ethereum.

Điều này không chỉ khiến Based Rollup thực sự có khả năng chạy nhanh, kiếm được tiền và đủ an toàn, mà còn củng cố câu chuyện lâu dài của Ethereum như một lớp thanh toán an toàn (Security Settlement Layer).

Viết ở cuối

Nhìn lại quá trình mở rộng của Ethereum trong 5 năm qua, Rollup chắc chắn là dòng chính tuyệt đối, nhưng làm thế nào để tìm ra điểm cân bằng thực sự giữa hiệu suất, kinh tế và an toàn, "tam giác không thể" này vẫn luôn chưa được giải quyết.

Đặc biệt là Based Rollup, con đường mở rộng chính thống của Ethereum, vẫn luôn bị kẹt lại ở mảnh ghép cuối cùng của quy mô hóa và hoạt động thương mại, vì vậy, một cách khách quan, lần nâng cấp UniFi AVS của Puffer có thể được coi là một trong những nỗ lực có tính khả thi cao để hoàn thiện mảnh ghép này.

Ý nghĩa sâu xa hơn là nó vẽ ra một khả năng "cuối cùng" rõ ràng cho tương lai của blockchain mô-đun: bất kỳ Rollup mới nổi nào cũng không cần phải tạo lại bánh xe, mà có thể trực tiếp xây dựng trên UniFi AVS, nhanh chóng đạt được trải nghiệm hiệu suất tương đương với Solana, an toàn ở cấp độ mạng chính Ethereum và mô hình kinh tế tự khớp.

Tuy nhiên, liệu nó có thể cuối cùng trở thành sự đồng thuận trong ngành hay không, không chỉ phụ thuộc vào tính ổn định và tính mở của thiết kế của nó, mà còn xem liệu nó có thể tìm ra điểm cân bằng tối ưu trong hệ sinh thái Rollup phức tạp và cuộc chơi lợi ích đa bên hay không.

Do đó, đối với ngành, đây được coi là cửa sổ quan sát quan trọng để đánh giá liệu câu chuyện Based Rollup có thể thực sự trưởng thành trong một đến hai năm tới hay không.