Xu hướng mới trong lĩnh vực Web3 xã hội: chuyển sang tính cộng đồng và bối cảnh hóa

Chủ biên: echo_z, Chuỗi Trà

Xu hướng SocialFi có phần giống như một ảo ảnh, có những hình ảnh đẹp nhưng thiếu nền tảng người dùng vững chắc. Từ mạng xã hội tự xây dựng Steemit, đến Rally phát hành token xã hội, rồi đến Monaco phát hành NFT nổi bật năm ngoái, nỗ lực của các sản phẩm xã hội Web3 chưa bao giờ ngừng lại, nhưng cũng chưa bao giờ tìm thấy PMF thực sự.

Tuy nhiên, với sự nâng cấp cơ sở hạ tầng và sự thay đổi của thị trường, hình thức sản phẩm xã hội cũng luôn biến đổi. Tổng hợp các sản phẩm xã hội mới gần đây, phát hiện ngành công nghiệp có hai hướng thay đổi chính:

Một là xu hướng nhóm, tức là xây dựng một loạt sản phẩm sinh thái dựa trên cùng một sơ đồ xã hội cơ bản, chức năng sản phẩm khác nhau nhưng đều chia sẻ cùng một bộ quan hệ xã hội, người dùng có thể sử dụng dữ liệu xã hội đã tích lũy trên bất kỳ sản phẩm nào trong hệ sinh thái, tương tự như việc trò chuyện với bạn bè trên WeChat trong Douyin, thể hiện rõ tính công khai của dữ liệu Web3.

Hai là xu hướng tình huống, tức là sản phẩm thường kết hợp với một tình huống sử dụng cụ thể như NFT, tồn tại như một công cụ bổ sung chức năng cho tình huống này, thể hiện khả năng kết hợp của ứng dụng Web3.

Sự thay đổi đầu tiên sẽ tạo ra một bức tranh ứng dụng hoàn toàn khác với Web2, trong khi hướng thứ hai cho thấy sản phẩm xã hội bắt đầu có xu hướng tính năng thực dụng. Tổng thể mà nói, hiện tượng "khối Lego" ngày càng rõ ràng, nỗ lực tạo ra một ứng dụng xã hội lớn và toàn diện bằng một sản phẩm ngày càng ít.

Bài viết này tập trung vào các sản phẩm có thể tạo ra tương tác xã hội cho người dùng, do đó không bao gồm các sản phẩm cơ sở hạ tầng như chứng nhận, DID, v.v.

1. Xu hướng nhóm: Sơ đồ cơ bản và sản phẩm sinh thái

Xây dựng sơ đồ xã hội chung, để các dự án khác có thể xây dựng trên nền tảng này ------ nếu muốn làm sản phẩm xã hội kiểu nền tảng, đây dường như đã trở thành một sự đồng thuận. Trong lĩnh vực này, đã có nhiều dự án xây dựng hệ sinh thái, phần này sẽ lần lượt giới thiệu các dự án đại diện Lens, RSS3, CyberConnect, Farcaster.

1.1 Giao thức Lens

Cốt lõi thiết kế của Lens là xây dựng sơ đồ xã hội dựa trên NFT, mỗi người dùng sẽ tạo một Profile NFT của riêng mình, khi theo dõi người khác cũng sẽ nhận được một Follow NFT, mỗi NFT đều có số hiệu độc nhất, ghi lại thứ tự tạo lập / theo dõi.

Vì những NFT này đều có thể chuyển nhượng hoặc giao dịch, nên Lens đã vượt qua giới hạn chỉ coi quan hệ xã hội là "dữ liệu", mà thay vào đó đóng gói quan hệ xã hội thành "tài sản". Không gian tưởng tượng mà điều này mang lại là có thể sử dụng NFT làm cổng vào các cộng đồng, tiêu chuẩn thưởng, v.v., như giới hạn chỉ những người theo dõi đầu tiên 100 người mới có thể nhận được phần thưởng, và một khi những NFT này có thể mang lại lợi nhuận, cũng có thể tạo ra thị trường giao dịch NFT xã hội.

Điều thú vị là, vì đội ngũ Lens áp dụng chiến lược tiếp thị khan hiếm cho Profile NFT, chỉ một số người dùng sớm có thể nhận được Profile NFT, và chỉ những ai nhận được NFT này mới có thể nhận được sự theo dõi từ người khác, hiện đã hình thành thị trường giao dịch Profile NFT, giá sàn là 0.014E. Mặc dù giá không cao, nhưng cũng xác nhận rằng NFT xã hội có tiềm năng giao dịch.

Giao diện giao dịch Profile NFT trên OpenSea

Một lợi thế lớn khác của Lens là, vì đội ngũ Aave có sức hút lớn, và đội ngũ đang tích cực xây dựng hệ sinh thái thông qua các hoạt động như Hackathon, đã xuất hiện một số dự án gốc dựa trên Lens. Trên trang web chính thức của Lens, có thể thấy một số dự án được giới thiệu chính thức.

Nguồn: https://lens.xyz/#apps

Trong đó, Lensfrens là một sản phẩm đơn giản do đội ngũ Lens tạo ra, dùng để kết bạn; Lenster tương tự như Facebook, có thể kết bạn, duyệt động thái của bạn bè, tham gia thảo luận cộng đồng, v.v., là một sản phẩm tương đối hoàn thiện hiện nay; Phaver giống như một Facebook trên di động; Alps Finance là một cộng đồng đăng bài xoay quanh chủ đề Defi, cũng tích hợp chức năng giao dịch và chuyển tiền. Ngoài các sản phẩm trên, còn có cộng đồng chia sẻ liên kết phổ biến, nền tảng đặt video, nền tảng phân phối video, v.v., đều là các dự án gốc dựa trên thông tin xã hội của Lens.

Các dự án sinh thái này thường có điểm cắt chức năng không lớn, nhưng khi tập hợp lại lại có cảm giác cộng đồng mạnh mẽ. Ví dụ, người dùng có thể theo dõi người khác qua Lensfrens, sau đó có thể xem động thái bạn bè trên Lenster, và có thể chuyển sang Phaver trên di động. Giao diện phía trước khác nhau, nhưng quan hệ bạn bè thì nhất quán, điều này thực sự là sự khác biệt lớn trong trải nghiệm của các dự án sinh thái xã hội so với ứng dụng xã hội Web2.

1.2 CyberConnect

CyberConnect là một giao thức sơ đồ xã hội phi tập trung, trong việc xây dựng quan hệ xã hội cơ bản có điểm tương đồng với Lens, nhưng khác biệt ở chỗ cấu trúc của Lens dựa trên NFT để xây dựng quan hệ, trong khi CyberConnect lưu trữ quan hệ xã hội dưới dạng cơ sở dữ liệu, dữ liệu xã hội được lưu trữ thông qua middleware Ceramic. Ngoài ra, CyberConnect được triển khai trên hai chuỗi ETH và Solana, là hai sơ đồ xã hội khác nhau, trong khi Lens chỉ chọn triển khai trên chuỗi đơn Polygon.

CyberConnect đã tạo ra ứng dụng phía trước cho quan hệ xã hội, người dùng có thể theo dõi người khác, cũng có thể xem NFT, POAP, chứng nhận Galaxy, bài viết Mirror của người khác, v.v.

Giao diện theo dõi và động thái người dùng của CyberConnect

CyberConnect cũng đang hợp tác với nhiều dự án bên thứ ba. Nhưng khác với Lens, các dự án sinh thái của Lens đều là các dự án mới gốc dựa trên giao thức Lens, việc áp dụng quan hệ xã hội là độc quyền; trong khi CyberConnect chủ yếu hợp tác với các dự án khác, cung cấp quan hệ xã hội như một phần bổ sung chức năng.

Nguồn: https://cyberconnect.me/

Hình trên là một số dự án sinh thái được liệt kê trên trang web chính thức của CyberConnect, trong đó Light.so và Hello World là các dự án gốc dựa trên CyberConnect, thực hiện các hiển thị khác nhau cho quan hệ xã hội và động thái người dùng.

Bên trái là Light.so, bên phải là Hello World

Còn các dự án khác, chủ yếu là các sản phẩm bên thứ ba độc lập, tận dụng quan hệ xã hội của CyberConnect. Một ví dụ điển hình là Unipass, đồng thời sử dụng quan hệ xã hội của cả CyberConnect và RSS3. Trong tình huống này, CyberConnect và RSS3 đều giống như một API mở, cho phép các dự án bên thứ ba đọc quan hệ xã hội của người dùng. So với Lens, CyberConnect có thể khó hơn trong việc xây dựng "hệ sinh thái" của riêng mình, nhưng lại linh hoạt hơn cho việc tích hợp các dự án bên thứ ba.

Giao diện Unipass

1.3 RSS3

RSS3 hướng tới việc trở thành một bộ tổng hợp thông tin mở, thực hiện phân phối thông tin Web3 hiệu quả và phi tập trung. Nguồn thông tin hiện tại dựa trên tất cả hành vi động thái của người dùng trên chuỗi, vì vậy rất giống như một mạng xã hội trên chuỗi.

RSS3 không giống như Lens và CyberConnect khi tập trung vào sơ đồ cơ bản, mà tự đóng gói các sản phẩm có thể sử dụng cho C-end. Các sản phẩm hiện có bao gồm Web3 Pass (https://cheers.bio/), người dùng có thể chỉnh sửa trang hồ sơ cá nhân của mình tại đây, chọn hiển thị thông tin động nào, cũng có thể tạo tên miền RNS của riêng mình; thứ hai là Revery, tức là trang tổng hợp dựa trên động thái của địa chỉ người dùng, sau khi theo dõi người khác có thể thấy động thái của đối tượng theo dõi, rất giống như động thái Twitter, chỉ khác là động thái bao gồm tất cả hành vi trên chuỗi mà đối tượng theo dõi cho phép công khai, bao gồm việc đăng bài trên Mirror, mua NFT, nhận airdrop, v.v.

Nguồn: https://revery.so/

Tuy nhiên, vì động thái trên chuỗi mà RSS3 thu thập có nhiều mục đích sử dụng, RSS3 cũng trở thành nhà cung cấp dữ liệu cho một số ứng dụng bên thứ ba. Trong phần giới thiệu dự án sinh thái của RSS3, có thể thấy cách hợp tác của hai bên chủ yếu là RSS3 cung cấp dữ liệu như hồ sơ người dùng.

Nguồn: https://docs.rss3.io/docs/guide/ecosystem

1.4 Farcaster

Đội ngũ Farcaster khá khiêm tốn, Twitter chỉ có 2 tweet, sản phẩm vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm nội bộ. Tuy nhiên, gần đây bất ngờ công bố huy động 30 triệu USD, bắt đầu quảng bá rầm rộ. Hai người sáng lập của đội ngũ, Dan Romero và Varun Srinivasan, đều xuất thân từ Coinbase, chắc chắn có ảnh hưởng không nhỏ trong ngành.

Farcaster là một danh bạ xã hội cơ bản, bất kỳ khách hàng nào cũng có thể sử dụng danh bạ này để xây dựng sản phẩm xã hội. Cốt lõi của giao thức được chia thành hai phần: một là hệ thống đăng ký tên được xây dựng trên Ethereum, hiện đang hoạt động trên Rinkeby, người dùng có thể đăng ký một tên người dùng độc nhất với một địa chỉ Ethereum và liên kết với một URL lưu trữ nội dung. Chỉ có người sở hữu khóa riêng của địa chỉ mới có thể cập nhật địa chỉ lưu trữ nội dung, nói cách khác, quyền liên kết nội dung thuộc về tay người dùng. Hai là phần lưu trữ, người dùng có thể chọn tự lưu trữ hoặc dựa vào bên thứ ba để lưu trữ, đạt được mức độ phi tập trung khác nhau.

Nguồn: https://www.farcaster.xyz/docs/the-basics

Một trong những người sáng lập, Dan Romero, đã đính kèm một bức ảnh giao diện sản phẩm trong bài viết công bố huy động vốn, nhìn có vẻ cũng giống như một Twitter, chỉ là giao diện đơn giản và rõ ràng hơn.

Nguồn: https://danromero.org/farcaster/

Xung quanh Farcaster, cũng có một số dự án gốc, bao gồm Instacaster lưu trữ tất cả hình ảnh xuất hiện trên các sản phẩm, Searchcaster tìm kiếm bài viết, CastRSS như một luồng RSS chuyên dụng, Configcaster là công cụ giúp người dùng phê duyệt trước dữ liệu nhạy cảm khi kết nối ví với các trang web khác.

Vì sản phẩm chưa mở để sử dụng, thông tin liên quan không nhiều, nhưng việc huy động 30 triệu USD vẫn khiến dự án này đáng để theo dõi.

2. Xu hướng tình huống: Giao tiếp giao dịch, hợp tác dự án, phân tích dữ liệu

Nếu như các dự án ở phần trước vẫn đang cố gắng xây dựng mạng xã hội từ con số không, thì các dự án ở phần này lại thể hiện rõ tính công cụ của sản phẩm xã hội. Trong giao tiếp giao dịch, hợp tác dự án và phân tích dữ liệu, đã xuất hiện các sản phẩm mới có chức năng thực dụng.

2.1 Sản phẩm truyền thông thúc đẩy giao dịch

Sản phẩm truyền thông Web2 có hiệu ứng mạng quá mạnh, nếu trực tiếp làm một sản phẩm phi tập trung, thậm chí mã hóa đầu cuối, rất khó có thể cạnh tranh với các sản phẩm truyền thông xã hội như Telegram đã hình thành thói quen người dùng. Trong khi đó, các sản phẩm truyền thông Web3 gần đây bắt đầu kết hợp chặt chẽ với các tình huống như NFT hiện có, đáp ứng các chức năng giao tiếp cụ thể vượt qua rào cản hiệu ứng mạng, đạt được trải nghiệm mà Web2 khó có thể thực hiện.

Atem Network và Swapchat đều là sản phẩm truyền thông dựa trên sàn giao dịch NFT.

Atem chú trọng vào trò chuyện nhóm tức thì dựa trên danh tính, trong giao diện của nó có thể tìm thấy NFT phổ biến và tham gia trò chuyện nhóm dưới NFT này. Điều đáng chú ý là, Atem sẽ xác thực ngay lập tức xem ví của người dùng có sở hữu NFT đó hay không, nếu có thì có thể vào kênh chỉ dành cho người sở hữu, ngược lại chỉ có thể vào kênh công cộng.

Giao diện NFT và trò chuyện nhóm của Atem

Swapchat mặc dù cũng có một nhóm trò chuyện cho một NFT nào đó, nhưng chỉ có một nhóm công cộng, sản phẩm chú trọng hơn vào giao tiếp điểm-điểm. Swapchat bản thân là một tiện ích mở rộng, tích hợp trên OpenSea, khi người dùng thấy một NFT yêu thích trên OpenSea, có thể khởi động trò chuyện với người sở hữu. Tất nhiên, người sở hữu cũng phải cài đặt tiện ích mở rộng Swapchat thì mới có thể nhận được thông điệp, điều này vẫn yêu cầu một hiệu ứng mạng khá mạnh.

Swapchat tích hợp trên OpenSea

2.2 Sản phẩm hợp tác dựa trên chứng nhận

Trong số các dự án xã hội mới nhất của Gitcoin, đã xuất hiện một loạt sản phẩm mạng xã hội nghề nghiệp, bao gồm Metajam, Fuse Pass, CryptoIn. Thông tin sản phẩm Web3 mới phân tán, thông qua các trang web như vậy có thể tổng hợp thông tin dự án, kết nối người với dự án, thị trường xã hội nghề nghiệp chắc chắn sẽ có nhu cầu; trong khi Web3 có thể tận dụng chứng nhận trên chuỗi, khiến thông tin giữa bên dự án và ứng viên trở nên đối xứng hơn, so với sản phẩm nghề nghiệp Web2 có lợi thế.

Fuse Pass sử dụng huy hiệu NFT, chứng nhận trên chuỗi và ngoài chuỗi để cung cấp chứng nhận chuyên nghiệp trong nghề, giúp nâng cao tính minh bạch trong quá trình tuyển dụng của dự án; CryptoIn tận dụng nhiều chức năng của RSS3, Arweave, Mask Network, v.v., hỗ trợ dự án huy động vốn và tuyển dụng nhân tài. Hai sản phẩm này dường như hiện tại vẫn chưa có phiên bản công khai có thể sử dụng, trong khi Metajam đã có một lượng hoạt động nhất định.

Metajam giống như Product Hunt của Web3, bên dự án có thể trình bày mô hình sản phẩm của mình tại đây để thu hút nhân tài và huy động vốn tiềm năng; người dùng cá nhân có thể xây dựng chứng nhận hồ sơ của riêng mình, khám phá dự án và ứng tuyển; nhà đầu tư cũng có thể lọc dự án hoặc hỗ trợ quảng bá tại đây.

Nguồn: https://www.metajam.studio/

Khi sử dụng, người dùng cần kết nối bằng địa chỉ ví, có thể để lại bình luận dưới mỗi dự án, đồng thời Metajam sẽ đồng bộ hóa quan hệ xã hội của CyberConnect. Phần hồ sơ cá nhân vẫn còn khá đơn giản, người dùng có thể chọn lĩnh vực và nhãn kỹ năng mà mình quan tâm, nhưng thiếu tích hợp chứng nhận trên chuỗi của người dùng.

2.3 Phân tích dữ liệu nhúng

Phân tích dữ liệu trên chuỗi chưa bao giờ là điều mới mẻ, nhưng các nền tảng phân tích dữ liệu như Nansen yêu cầu người dùng có một mức độ khả năng phân tích nhất định. Các công cụ hỗ trợ phân tích nhẹ có thể sẽ được đón nhận nhiều hơn bởi công chúng.

Blocktracker là một plugin phân tích đơn giản và rõ ràng, đối với tài khoản Twitter liên kết với địa chỉ trên chuỗi, có thể hiển thị tỷ suất lợi nhuận lịch sử NFT, số dư ví, v.v. trên giao diện Twitter, cung cấp thêm nhiều chứng minh kinh tế thú vị cho phát ngôn của các nhân vật lớn.

Vay mượn một chút từ Twitter của V thần

3. Tóm tắt

Từ hai xu hướng trên, các sản phẩm Web3 mới nổi có thể hoặc là hợp tác với các ứng dụng khác để hình thành hiệu ứng mạng, hoặc là gần gũi với một tình huống sử dụng để tạo ra sự bổ sung chức năng, không còn như trước đây cố gắng thay thế hoàn toàn ứng dụng Web2 bằng một sản phẩm.

Trong các sản phẩm xã hội Web2, quan hệ xã hội cơ bản và trải nghiệm trên cao được gắn kết với nhau, trong khi ở Web3, hai yếu tố này đã được tách rời, đây là điểm thú vị nhất, và chắc chắn sẽ tạo ra một cấu trúc sản phẩm hoàn toàn khác biệt. Rào cản lớn nhất của sản phẩm xã hội là chi phí chuyển đổi người dùng, trong khi ở Web3, chỉ cần trên cùng một giao thức sơ đồ xã hội, người dùng sẽ không có chi phí chuyển đổi. Có thể trong tương lai sẽ xoay quanh một vài sơ đồ xã hội, hình thành các nhóm sản phẩm xã hội, và các ứng dụng trong hệ sinh thái sẽ giống như trò chơi trở thành các sản phẩm sáng tạo, sản phẩm cũ không thể yên tâm, sản phẩm nhỏ luôn có cơ hội phát triển.