a16z Crypto: Tài chính truyền thống muốn blockchain không muốn DeFi

Tác giả：a16z Crypto

Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher

Trong ngành công nghiệp tiền điện tử, có một hình dung về tương lai gần như đã trở thành câu trả lời tiêu chuẩn: DeFi và TradFi hướng tới sự hòa nhập, tính thanh khoản không cần giấy phép gặp gỡ khả năng phân phối của các tổ chức, cuối cùng sinh ra một thể thống nhất thanh lịch kết hợp cả hai ưu điểm, hệ thống mới thay thế hệ thống cũ.

Câu chuyện này nghe có vẻ an tâm, nhưng về cơ bản là sai.

Phiên bản trung thực hơn là: Chừng nào blockchain có thể giúp các doanh nghiệp hiện tại hoạt động tốt hơn, tài chính truyền thống sẽ sử dụng nó. Không phải vì họ chấp nhận phi tập trung, mà vì chi phí có thể tính toán được. Công nghệ này vừa vặn có thể giảm chi phí, cải thiện thanh toán, mở rộng phân phối, và còn giúp các tổ chức nắm chặt mối quan hệ với khách hàng hơn.

Điều này có nghĩa là các tổ chức không đang "hòa nhập" với DeFi. Họ chỉ chọn ra những phần phù hợp với ràng buộc hoạt động của mình trong DeFi, loại bỏ những phần không phù hợp, và sau đó lắp ráp lại theo yêu cầu của tổ chức. Sản phẩm cuối cùng sẽ không giống tài chính truyền thống cũng như không giống DeFi ngày nay. Chúng ta đang chứng kiến sự xuất hiện của một loại hình mới: cơ sở hạ tầng tài chính có thể lập trình, chạy trên đường ray blockchain nhưng được tối ưu hóa cho các ràng buộc của tổ chức.

Khi khung pháp lý trưởng thành, cấu trúc này có thể thay đổi. Các luật như Đạo luật CLARITY có thể trong tương lai giúp các tổ chức dễ dàng tiếp cận hệ thống không cần giấy phép hơn. Nhưng bất kể mức độ mở cửa của pháp luật như thế nào, khẩu vị rủi ro của tài chính truyền thống sẽ không được thiết lập lại qua đêm. Các tổ chức đánh giá công nghệ, luôn nhìn vào chi phí, rủi ro, quyền kiểm soát và khả năng thích ứng với hoạt động. Chính vì vậy, cơ hội mà ngành công nghiệp đang đối mặt có hai, chứ không phải một.

Cơ hội đầu tiên là giúp các tổ chức sử dụng cơ sở hạ tầng mà họ đã sẵn sàng chấp nhận hôm nay. Mỗi khi một tổ chức áp dụng một thành phần, dù là thanh toán nguyên tử, tiền tệ có thể lập trình hay tài sản thế chấp được mã hóa, họ đang xác thực công nghệ này, hoàn thiện đường ray chia sẻ, và đưa khối lượng giao dịch thực và vốn lên blockchain.

Cơ hội thứ hai là tiếp tục xây dựng hệ thống tài chính mở, gốc tiền điện tử mà các tổ chức hiện tại chưa sẵn sàng sử dụng.

Hai con đường này không phải là lựa chọn một trong hai. Chúng có thể tồn tại song song và nếu làm tốt, sẽ hỗ trợ lẫn nhau. Mạng lưới mở sẽ tiếp tục sản xuất ra các thành phần, thị trường và đổi mới mới, và cuối cùng các tổ chức sẽ sử dụng những thành quả này. Nếu cả hai bên đều thành công, sự hòa nhập sẽ xảy ra một cách tự nhiên: không phải một bên nuốt chửng bên kia, mà là cả hai bên ngày càng phụ thuộc vào cùng một bộ hạ tầng cơ sở.

Tài chính truyền thống thực sự đang làm gì

Tài chính truyền thống khi áp dụng một thành phần nào đó, cần nó phải đáp ứng hai điều kiện: thứ nhất là có thể cải thiện chi phí, rủi ro hoặc phân phối, thứ hai là không làm tổn hại đến quyền kiểm soát và cơ chế trách nhiệm. Những thành phần bị các tổ chức loại bỏ, như quyền truy cập mở, tính ẩn danh, thực thi không thể thay đổi, đều có thể vượt qua điều kiện đầu tiên, nhưng không thể vượt qua điều kiện thứ hai.

Vì vậy, mô hình áp dụng của các tổ chức là có thể dự đoán được, không phải ngẫu nhiên, các doanh nhân hoàn toàn có thể coi đó như một bài kiểm tra thiết kế. Nói cách khác, nếu giá trị của một chức năng chỉ có thể đạt được bằng cách tước đoạt quyền kiểm soát của tổ chức, thì bất kể nó được thiết kế tinh vi đến đâu, gần như chắc chắn sẽ bị cải tạo hoặc từ chối.

Hãy thử kiểm tra một vài thành phần qua bài kiểm tra này. Thanh toán nguyên tử loại bỏ độ trễ giữa giao dịch và thanh toán cuối cùng, làm phẳng rủi ro đối tác, và giải phóng tài sản thế chấp mà tổ chức đang giữ cho các giao dịch chưa thanh toán. Sổ cái chia sẻ biến chi phí ẩn lớn nhất ở phía sau, tức là đối chiếu, thành một việc không đáng kể.

Tiền tệ có thể lập trình cho phép thanh toán lãi suất, yêu cầu thêm tài sản thế chấp, và hành động của công ty được thực hiện tự động dưới dạng mã, không còn phụ thuộc vào một chuỗi chỉ dẫn thủ công. Toán học của AMM, khi bỏ đi lớp vỏ không cần giấy phép, đã trở thành động cơ định giá cho quỹ thị trường tiền tệ và ngoại hối được mã hóa trên chuỗi.

Mỗi thành phần này đều có thể cải thiện một con số nào đó trên báo cáo lợi nhuận và lỗ, hoặc loại bỏ một rủi ro hoạt động và chi phí của nó, nhưng không có thành phần nào cần tổ chức tin vào phi tập trung.

Vì vậy, chúng ta cần nói rõ: chuỗi cấp phép của JPMorgan dành cho tiền gửi của các tổ chức, quỹ thị trường tiền tệ được mã hóa của BlackRock và Franklin Templeton, những dự án này không phải là các doanh nghiệp đang thử nghiệm DeFi. Chúng đang sử dụng blockchain để làm những gì họ vốn đã làm, chẳng hạn như thanh toán giữa các ngân hàng, quản lý đăng ký quỹ, phân phối công cụ sinh lãi, chỉ khác là sử dụng một kênh tốt hơn.

Những triển khai này sử dụng các thuộc tính kỹ thuật của blockchain: khả năng lập trình, tính minh bạch, thanh toán nguyên tử. Đồng thời, chúng cố ý loại bỏ những thuộc tính cho phép DeFi gốc hoạt động: quyền truy cập mở, tính ẩn danh, thực thi không cần tin tưởng.

Đây không phải là thất bại, cũng không phải là thỏa hiệp. Đây là một lựa chọn kiến trúc được suy nghĩ kỹ lưỡng, và nó rõ ràng cho chúng ta biết mọi thứ đang đi theo hướng nào.

Người mua khác nhau, quy tắc khác nhau

Nếu nghĩ rằng việc các tổ chức áp dụng chỉ đơn giản là mở ra một kênh phân phối lớn hơn cho cơ sở hạ tầng DeFi hiện có, thì đó là một suy nghĩ sai lầm. Cách mà các tổ chức đánh giá giao thức hoàn toàn khác với người dùng gốc tiền điện tử. Trong mắt các tổ chức, đây là việc lựa chọn nhà cung cấp phần mềm và đối tác cơ sở hạ tầng, phải xem xét rủi ro hoạt động, kiểm soát tuân thủ, và quyền sở hữu lâu dài của các hệ thống quan trọng, mọi thứ đều theo quy trình tiêu chuẩn của riêng họ. Kết quả là, thành công trong DeFi không thể tự động chuyển đổi thành thành công trong thị trường tổ chức.

Doanh nghiệp hiếm khi mua công nghệ tốt nhất. Họ mua công nghệ phù hợp nhất với các điều kiện thực tế như quy trình làm việc hiện tại, mô hình rủi ro, quy trình mua sắm, v.v.

Bất kỳ công nghệ nào vào một môi trường tổ chức có quy định chặt chẽ, kiểm soát rủi ro cao, và cực kỳ ghét rủi ro trách nhiệm, đều sẽ bị môi trường này định hình lại. Internet đã trải qua (tường lửa doanh nghiệp, mạng nội bộ), điện toán đám mây đã trải qua (đám mây riêng, VPC, chứng nhận FedRAMP), AI đang trải qua (triển khai nội bộ, yêu cầu lưu trữ dữ liệu, quản lý mô hình). Blockchain cũng sẽ không phải là ngoại lệ.

Sự định hình này diễn ra dọc theo hai trục:

Trục đầu tiên là tuân thủ. KYC, chống rửa tiền, kiểm tra trừng phạt, xác thực tư cách nhà đầu tư, báo cáo quy định, những điều này không có chỗ cho thương lượng đối với hầu hết các tổ chức. Hệ thống không cần giấy phép tự nhiên không hỗ trợ những yêu cầu này. Các tổ chức cần có khả năng đóng băng tài sản, hủy giao dịch, nhận diện đối tác giao dịch.

DeFi khi được thiết kế ban đầu đã không xem xét những điều này, và để đáp ứng chúng thường có nghĩa là phải thay đổi kiến trúc lớn. Điều này có thể sẽ thay đổi trong tương lai, chẳng hạn như Đạo luật CLARITY có thể cho phép các tổ chức tiếp cận hệ thống không cần giấy phép trong khi vẫn đáp ứng yêu cầu quy định. Nhưng hiện tại, hầu hết các tổ chức khi đánh giá cơ sở hạ tầng blockchain vẫn nhìn vào quyền kiểm soát, trách nhiệm và rủi ro hoạt động.

Trục thứ hai là giá trị doanh nghiệp. Trục này thường bị đánh giá thấp. Các tổ chức áp dụng blockchain không phải vì tin vào nguyên tắc không cần giấy phép, mà vì nó có thể giảm chi phí, giảm ma sát đối chiếu, mở ra các kênh phân phối mới, hoặc giúp họ gắn bó sâu hơn với mối quan hệ khách hàng. Đề xuất giá trị phải được diễn đạt bằng ngôn ngữ này, nếu không sẽ không thể vượt qua giai đoạn mua sắm.

Stablecoin có thể là ví dụ rõ ràng nhất. Các ngân hàng, công ty thanh toán và công ty công nghệ tài chính ngày càng coi nó như một cơ sở hạ tầng thanh toán hữu ích, vì nó cho phép đô la di chuyển nhanh hơn qua mạng lưới và khu vực. Nhưng thực sự chỉ có một vài công ty thực sự ôm lấy ý tưởng tài chính không cần giấy phép. Họ áp dụng đô la có thể lập trình, vì nó hữu ích, không phải vì muốn tái tạo hệ thống tài chính theo nguyên tắc DeFi.

Sự tiến hóa của Circle rất có thể minh họa cho vấn đề này. Mạng Arc mà họ phát hành phản ánh cách mà cơ sở hạ tầng blockchain đang được đóng gói và bán cho các khách hàng tổ chức: nhấn mạnh tuân thủ, kiểm soát hoạt động, đối tác giao dịch đáng tin cậy, và tích hợp với quy trình làm việc hiện tại, chứ không phải quyền truy cập không cần giấy phép và khả năng kết hợp.

Họ không bán chính sự không cần giấy phép, mà là thanh toán nhanh hơn, tiếp cận toàn cầu và hiệu quả vốn cao hơn, và được giao hàng dưới hình thức mà các tổ chức thực sự có thể sử dụng.

Ngay cả các tổ chức như SWIFT cũng ngày càng nhìn nhận blockchain từ góc độ này. Những nỗ lực của họ trong khả năng tương tác của tài sản được mã hóa không phải để thay thế các tổ chức tài chính hiện có, mà là để giúp các tổ chức hiện có hợp tác tốt hơn thông qua mạng SWIFT. Mô hình tương tự lặp đi lặp lại: việc áp dụng blockchain đang củng cố mạng lưới tài chính hiện tại, chứ không phải thay thế chúng.

Công nghệ mạnh mẽ gặp gỡ thị trường trưởng thành lớn, luôn diễn ra như vậy.

Hai cơ hội trước mắt cho các doanh nhân

Xét ở cấp độ ngành, việc mọi người từ bỏ một cơ hội để chen chúc vào cơ hội khác là sai lầm. Xét ở cấp độ công ty, việc muốn nắm bắt cả hai cũng là sai lầm.

Việc các tổ chức áp dụng và mạng lưới mở có thể hỗ trợ lẫn nhau ở cấp độ sinh thái, nhưng đối với hầu hết các đội ngũ, đây là hai loại hình kinh doanh hoàn toàn khác nhau. Kinh doanh với tổ chức, bạn cần hiểu về mua sắm, tuân thủ, kiểm soát nội bộ, đối tác kênh và chu kỳ bán hàng dài. Kinh doanh với mạng lưới mở, bạn cần tối ưu hóa xung quanh nhà phát triển, tính thanh khoản, khả năng kết hợp và hiệu ứng mạng.

Khách hàng là ai, cách phân phối ra sao, sản phẩm cần đáp ứng điều gì, thành công được đo lường như thế nào, hai bên thường hoàn toàn khác nhau.

Điều này không có nghĩa là cơ hội nào tốt hơn. Nó chỉ yêu cầu người sáng lập phải hiểu rõ mình đang phục vụ thị trường nào, đồng thời nhớ rằng điều kết nối cả hai là đường ray chung bên dưới: chuỗi công khai như một lớp thanh toán trung lập.

Hợp tác với các tổ chức và xây dựng một hệ thống tài chính song song không phải là hai việc mâu thuẫn. Nếu làm tốt, cả hai sẽ khuếch đại giá trị của nhau. Lớp cấp phép mang lại khối lượng giao dịch, tính hợp pháp và vốn, trong khi lớp mở liên tục sản xuất các thành phần mà lớp cấp phép cần áp dụng trong bước tiếp theo. Nếu sự hòa nhập xảy ra, nó sẽ diễn ra ở cấp độ đường ray, chứ không phải dựa vào một bên đầu hàng bên kia.

Vị trí của chuỗi công khai như một đường ray thanh toán có thể ngày càng quan trọng, ngay cả khi các ứng dụng chạy trên đó trở nên ngày càng có tính cấp phép hơn.

Xây dựng cho cơ sở hạ tầng tài chính có thể lập trình

Để xây dựng cho cơ sở hạ tầng tài chính có thể lập trình mới này, có hai con đường có thể chọn: bắt đầu từ con số không hoặc cải tạo sản phẩm hiện có.

Trước tiên hãy xem mạng lưới như Canton. Nó không cải tạo cơ sở hạ tầng DeFi hiện có, mà từ đầu đã thiết kế xung quanh yêu cầu của các tổ chức về quyền riêng tư, tuân thủ và khả năng tương tác có kiểm soát. Mục tiêu của nó không phải là kéo ngân hàng vào DeFi, mà là sử dụng cơ chế hợp tác dựa trên blockchain trong khi vẫn giữ lại các yêu cầu về quản trị, bảo mật và kiểm soát hoạt động của tổ chức.

Nhưng chiến lược thành công của tổ chức không nhất thiết phải bắt đầu lại từ đầu. Morpho đi theo hướng ngược lại. Nó không từ bỏ các thành phần DeFi của mình, mà tập trung vào việc làm cho những thành phần này dễ sử dụng hơn cho các tổ chức và các bên phát hành tài sản.

Chẳng hạn, quỹ ACRED của Apollo đã đưa Morpho vào chiến lược cho vay trên chuỗi của mình, kết hợp một thành phần cho vay gốc DeFi với phân phối, tuân thủ và cấu trúc quỹ cấp tổ chức.

Hình thức cuối cùng không phải là DeFi thuần túy, cũng không phải là một ngăn xếp công nghệ hoàn toàn tách biệt cho tổ chức, mà là một mô hình mà tổ chức chọn lọc áp dụng cơ sở hạ tầng tiền điện tử hiện có, sau đó đóng gói lại theo yêu cầu của họ về kiểm soát, tuân thủ và phân phối.

Loại hình mới này được sinh ra đặc biệt cho các ràng buộc của tổ chức. Nó rút ra dinh dưỡng từ DeFi, nhưng hoạt động theo cách có tính cấp phép và tuân thủ hơn, do đó chắc chắn sẽ khác với bất kỳ thứ gì hiện có ngày nay.

Có những đội ngũ như Morpho thành công trong việc chuyển đổi cơ sở hạ tầng gốc tiền điện tử thành trường hợp sử dụng cho tổ chức, nhưng các doanh nhân không nên coi đó là cách tiếp cận mặc định. Các tổ chức là một nhóm khách hàng độc lập với nhu cầu độc đáo. Trong nhiều trường hợp, thiết kế xung quanh những nhu cầu này từ đầu sẽ hiệu quả hơn là cải tạo những sản phẩm vốn được xây dựng cho mạng lưới mở.

Cơ hội tiếp tục xây dựng trong DeFi

Những đổi mới mà các tổ chức đang áp dụng ngày nay không có một cái nào được sinh ra từ bên trong ngân hàng, công ty quản lý tài sản hoặc cơ sở hạ tầng tài chính hiện có. Tất cả đều đến từ mạng lưới mở, nơi mà các doanh nhân có thể tự do thử nghiệm các cấu trúc thị trường mới, cơ chế hợp tác mới, và các thành phần tài chính mới.

Sự khác biệt này rất quan trọng. Các tổ chức không phải là nguồn đổi mới chính trong ngành này, lớp cấp phép thường nằm ở hạ nguồn của lớp mở.

Điều này dẫn đến một phán đoán chiến lược quan trọng hơn: nếu toàn bộ ngành đều đổ xô vào việc bán hàng cho ngân hàng và công ty quản lý tài sản, chúng ta có thể nhầm lẫn một nhóm khách hàng lớn thành toàn bộ cơ hội. TradFi là khách hàng quan trọng, nhưng không phải là khách hàng duy nhất.

Thiết kế cho nhu cầu của tổ chức là một con đường hợp pháp và có giá trị, nhưng nó chỉ là một làn đường, không phải toàn bộ con đường. Những công ty có thể tồn tại lâu dài là những công ty luôn rõ ràng về việc họ đang xây dựng cho ai. Việc các tổ chức áp dụng có thể là một cơ hội lớn, nhưng nó không phải là một sự mở rộng đơn giản của DeFi. Thành công trong một thị trường không đảm bảo thành công trong một thị trường khác.

Nếu bạn đang xây dựng cho các tổ chức, hãy dồn hết tâm huyết vào đó. Đừng giả định rằng thành công của thị trường gốc tiền điện tử có thể tự động chuyển đổi thành việc áp dụng của khách hàng doanh nghiệp. Hãy tìm hiểu khách hàng, nắm rõ quy trình mua sắm, và thiết kế một cách có ý thức xung quanh nhu cầu của tổ chức.

Nếu bạn đang xây dựng cho mạng lưới mở, hãy tiếp tục làm như vậy. Đừng từ bỏ tầm nhìn của mình chỉ vì các tổ chức là những người mua ồn ào nhất trên thị trường hiện tại.

Hãy nhớ: hai con đường này là bổ sung cho nhau, không phải cạnh tranh. Một con đường chịu trách nhiệm đưa những đổi mới đã được xác thực đi áp dụng, thương mại hóa, và mở rộng quy mô, trong khi con đường kia chịu trách nhiệm phát hiện những đổi mới này.

Một phiên bản nào đó của công nghệ gần như chắc chắn sẽ trở thành một phần của đường dẫn tài chính trong hệ thống TradFi hiện có, nhưng đó không phải là tương lai duy nhất đang được xây dựng. Mạng lưới mở vẫn là cánh đồng thí nghiệm và nguồn đổi mới quan trọng nhất trong ngành này, nhiều thành phần mà cơ sở hạ tầng tổ chức trong tương lai phụ thuộc vào, rất có thể sẽ ra đời ở đó trước tiên.

TradFi không đang áp dụng DeFi, nó chỉ đang chọn lọc áp dụng những phần phù hợp với mô hình của mình.

Cơ hội của các doanh nhân không nằm ở việc theo đuổi tất cả các thị trường cùng một lúc, mà là hiểu rõ mình đang xây dựng cho thị trường nào, và sau đó thực hiện theo đó. Tương lai có thể thực sự chạy trên cơ sở hạ tầng tổ chức, nhưng những đổi mới quan trọng nhất trong số đó vẫn sẽ liên tục đến từ mạng lưới mở.