Chương 1: Các tổ chức tài chính truyền thống

2022-06-29 13:47:28

Để giới thiệu về DeFi (Tài chính phi tập trung) cho những độc giả thiếu kiến thức nền tảng, chúng tôi sẽ xem xét lại nguyên lý hoạt động cơ bản của các tổ chức tài chính truyền thống. Để đơn giản, chúng tôi sẽ tập trung vào các tổ chức có ảnh hưởng nhất trong hệ thống tài chính truyền thống - ngân hàng, và thảo luận về các lĩnh vực cốt lõi của chúng để hiểu những rủi ro tiềm ẩn.

Ngân hàng

Ngân hàng là những gã khổng lồ trong ngành tài chính, cung cấp các dịch vụ thanh toán, tiết kiệm và tín dụng thuận tiện cho cá nhân, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính khác và thậm chí cả chính phủ. Thực tế, quy mô của chúng lớn đến mức tổng giá trị thị trường của mười ngân hàng lớn nhất thế giới lên tới 20.000 tỷ USD. So với đó, tính đến ngày 21 tháng 12 năm 2019, tổng giá trị thị trường của toàn bộ thị trường tiền điện tử chỉ khoảng 200 tỷ USD.

Nguồn: Top 1000 Ngân hàng Thế giới 2019

Ngân hàng là một phần quan trọng của cỗ máy lưu thông. Cỗ máy lưu thông chính là ngành tài chính - chúng cho phép tiền tệ lưu thông tự do trên toàn cầu thông qua việc cung cấp các dịch vụ chuyển giao giá trị (gửi tiền, rút tiền, chuyển khoản), tăng hạn mức tín dụng (cho vay), v.v. Tuy nhiên, ngân hàng được quản lý bởi con người và chịu sự giám sát của chính sách, do đó dễ bị ảnh hưởng bởi các rủi ro liên quan đến con người, chẳng hạn như quản lý kém và tham nhũng.

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 chính là minh chứng cho sự ưa thích rủi ro thái quá của ngân hàng, và chính phủ buộc phải cứu trợ ngân hàng quy mô lớn. Cuộc khủng hoảng này đã phơi bày những thiếu sót của hệ thống tài chính truyền thống, làm nổi bật sự cần thiết phải cải thiện hệ thống tài chính.
DeFi cố gắng tận dụng công nghệ internet và blockchain mới nổi để tạo ra một môi trường tài chính tốt hơn, đặc biệt tối ưu hóa ba phần chính của hệ thống ngân hàng:

Hệ thống thanh toán & thanh lý (chuyển tiền)
Khả năng tiếp cận
Tính tập trung & minh bạch

1. Hệ thống thanh toán và thanh lý

Nếu bạn đã từng cố gắng chuyển tiền cho một người hoặc một doanh nghiệp ở một quốc gia khác, bạn chắc hẳn đã cảm nhận sâu sắc những điểm đau - việc chuyển tiền liên quan đến các ngân hàng trên toàn thế giới thường mất vài ngày làm việc để hoàn tất^1^, và sẽ bao gồm nhiều loại phí khác nhau. Tệ hơn nữa, có thể còn tồn tại các vấn đề liên quan đến tài liệu chứng minh cần thiết cho việc chuyển tiền, tuân thủ luật chống rửa tiền, quyền riêng tư, v.v.

Ví dụ, nếu bạn sống ở Mỹ và muốn chuyển 1.000 USD từ tài khoản ngân hàng Mỹ của bạn đến tài khoản của một người bạn ở Úc, thì điều này thường sẽ bao gồm ba loại phí: tỷ giá ngân hàng của bạn, phí chuyển tiền quốc tế và phí nhận chuyển tiền quốc tế. Hơn nữa, người nhận sẽ cần vài ngày làm việc để nhận được số tiền này, tùy thuộc vào vị trí của ngân hàng nhận.

Các loại tiền điện tử thúc đẩy phong trào DeFi cho phép bạn bỏ qua những trung gian thu lợi lớn trong quá trình chuyển tiền. Việc chuyển tiền cũng có khả năng diễn ra nhanh hơn - giao dịch chuyển tiền của bạn sẽ được xử lý ngay lập tức và chỉ cần trả một khoản phí thấp hơn nhiều so với ngân hàng. Ví dụ, việc chuyển tiền điện tử đến bất kỳ tài khoản nào trên toàn cầu chỉ mất từ 15 giây đến 5 phút (tùy thuộc vào nhiều yếu tố^2^) và chỉ cần trả một khoản phí rất nhỏ (chẳng hạn như phí trên Ethereum khoảng 0,02 USD).

2. Khả năng tiếp cận

Nếu bạn đang đọc cuốn sách này, bạn có khả năng cao là có tài khoản ngân hàng và có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính do ngân hàng cung cấp, như mở tài khoản, vay vốn, đầu tư, v.v. Tuy nhiên, còn nhiều người không may mắn hơn, những người thậm chí không có tài khoản tiết kiệm cơ bản.

Bản đồ phân bố người không có tài khoản ngân hàng (Nguồn: Global Findex, Ngân hàng Thế giới, 2017)

Ngân hàng Thế giới ước tính rằng tính đến năm 2017, có 1,7 tỷ người không có tài khoản tại các tổ chức tài chính, trong đó hơn một nửa đến từ các nước đang phát triển^3^. Họ chủ yếu đến từ các gia đình nghèo, và lý do chính khiến họ không có tài khoản ngân hàng bao gồm nghèo đói, vị trí địa lý và vấn đề về lòng tin.

Đối với 1,7 tỷ người không có tài khoản ngân hàng, việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng là rất khó khăn - nhưng DeFi có tiềm năng làm cho điều này trở nên đơn giản. Truy cập vào Dapp DeFi (ứng dụng phi tập trung) chỉ yêu cầu người dùng có một chiếc điện thoại kết nối internet, mà không cần trải qua quy trình xác minh dài dòng. Ngân hàng Thế giới ước tính rằng trong số 1,7 tỷ người không có tài khoản ngân hàng, hai phần ba trong số họ sở hữu điện thoại di động^4^. Do đó, khác với ngân hàng truyền thống, Dapp DeFi có thể trở thành cổng thông tin cho những người này để tiếp cận các sản phẩm tài chính.

DeFi đại diện cho một phong trào nhằm thúc đẩy các sản phẩm tài chính không biên giới, không kiểm duyệt và không rào cản. Các giao thức DeFi không phân biệt bất kỳ ai và tạo ra một môi trường tham gia công bằng cho mọi người.

3. Tính tập trung & minh bạch

Không thể phủ nhận rằng các tổ chức tài chính truyền thống như ngân hàng, được quản lý và tuân theo các luật lệ của chính phủ, là một trong những nơi an toàn nhất để lưu trữ tiền. Nhưng chúng không phải không có thiếu sót - ngay cả các ngân hàng lớn cũng có thể phá sản. Năm 2008, Washington Mutual, ngân hàng có hơn 1880 tỷ USD tiền gửi^5^ và Lehman Brothers, ngân hàng có tài sản hơn 6390 tỷ USD^6^ đã đồng loạt phá sản. Chỉ riêng tại Mỹ, đã có hơn 500 ngân hàng bị phá sản^7^ .

Ngân hàng là một trong những nút thắt trung tâm dẫn đến sự sụp đổ của hệ thống tài chính - sự sụp đổ của Lehman Brothers đã gây ra cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Việc tập trung quyền lực và tiền bạc vào tay ngân hàng là rất nguy hiểm. Nhìn từ các sự kiện trong quá khứ, quan điểm này hoàn toàn đúng.

Minh bạch cũng liên quan chặt chẽ đến vấn đề này - các nhà đầu tư thông thường không thể hiểu rõ cách thức hoạt động của các tổ chức tài chính. Một loạt sự kiện dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 bao gồm việc các tổ chức xếp hạng tín dụng đã cấp cho các chứng khoán thế chấp rủi ro cao^8^ xếp hạng AAA (đầu tư tốt nhất và an toàn nhất).

DeFi sẽ khác biệt trong vấn đề này. Các giao thức DeFi được xây dựng trên blockchain công khai (như Ethereum) thường là mã nguồn mở, dễ dàng kiểm toán và nâng cao tính minh bạch. Những giao thức này thường có các tổ chức quản trị phi tập trung để đảm bảo mọi người đều biết điều gì đang xảy ra và đảm bảo không có kẻ xấu nào có thể đơn phương đưa ra quyết định ác ý.

Các giao thức DeFi sẽ được viết dưới dạng từng dòng mã - bạn không thể lừa dối mã, vì nó đối xử công bằng với mọi người tham gia mà không phân biệt. Những mã này hoàn toàn hoạt động theo cách mà chúng được viết. Vì mã sẽ được mở nguồn cho công chúng kiểm tra, bất kỳ lỗ hổng nào cũng sẽ nhanh chóng được phát hiện. Cuối cùng, lợi thế lớn nhất của DeFi là khả năng loại bỏ các trung gian và hoạt động trong một môi trường không kiểm duyệt.

Tài chính phi tập trung vs Tài chính truyền thống

Ma sát thị trường, khả năng tiếp cận kém và sự không chắc chắn trong quản lý là một số vấn đề chính đang làm phiền hệ thống ngân hàng hiện tại. Thật không may, không phải ai cũng có thể tận hưởng các dịch vụ trong hệ thống ngân hàng hiện tại - những người không thể tiếp cận dịch vụ ngân hàng rất khó để tham gia một cách công bằng.

Phong trào DeFi nhằm thu hẹp những khoảng cách này, để mọi người có thể tiếp cận dịch vụ tài chính mà không cần phải chịu bất kỳ hình thức kiểm duyệt nào. Nói ngắn gọn, DeFi mở ra một cánh cửa cơ hội lớn, cho phép người dùng sử dụng các công cụ tài chính mà không bị ràng buộc bởi chủng tộc, tôn giáo, độ tuổi, quốc tịch hoặc vị trí địa lý.

So sánh các sản phẩm tài chính truyền thống và các sản phẩm tài chính phi tập trung, chúng ta nhận thấy cả hai đều có ưu và nhược điểm riêng. Trong cuốn sách này, chúng tôi sẽ từ từ giới thiệu cho bạn về các khái niệm và khả năng của tài chính phi tập trung, để bạn biết cách tận dụng những đặc điểm tốt nhất của nó để giải quyết các vấn đề trong thế giới thực.

Trong chương 2, chúng tôi sẽ tổng quan về DeFi và một số ứng dụng DeFi để giúp độc giả hiểu rõ hơn về các khái niệm cơ bản trong hoạt động của DeFi.

Đọc thêm

Tài chính phi tập trung vs Tài chính truyền thống: Những gì bạn cần biết (Stably) https://medium.com/stably-blog/decentralized-finance-vs-traditional-finance-what-you-need-to-know-3b57aed7a0c2
7 thiếu sót lớn của hệ thống tài chính toàn cầu (Jeff Desjardins)

https://www.visualcapitalist.com/7-major-flaws-global-financial-system