Blockchain Capital: Thanh toán xuyên biên giới bằng stablecoin và không giống như bạn nghĩ

Tác giả: Jonah Burian, nhà đầu tư của Blockchain Capital

Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher

Nếu bạn muốn chuyển tiền cho một người vốn đã muốn giữ stablecoin, thì stablecoin thực sự là một công cụ thanh toán xuyên biên giới rất tốt. Bạn gần như có thể chuyển tiền với chi phí gần như bằng không và gần như ngay lập tức nhận được tiền.

Nhưng vấn đề phức tạp hơn, cũng là điều mà bài viết này thực sự muốn thảo luận, là thanh toán đa tiền tệ: nếu một bên chuyển vào là đô la Mỹ, bên kia cuối cùng cần nhận một loại tiền tệ khác, chẳng hạn như peso Mexico, thì điều gì sẽ xảy ra?

Hầu hết những người trong ngành tiền điện tử sẽ nói với bạn rằng stablecoin có thể giảm đáng kể chi phí và tăng tốc độ trong tình huống này. Nhưng những người ủng hộ stablecoin thường không đề cập đến một điểm: các công ty công nghệ tài chính đã có thể thực hiện thanh toán xuyên biên giới nhanh chóng và rẻ mà không cần đến stablecoin.

Vậy, stablecoin thực sự giải quyết vấn đề gì?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét cách mà hệ thống ngân hàng truyền thống hoạt động, cũng như cách mà các công ty công nghệ tài chính hiện đại như Wise đã cải cách mô hình này. Sau khi hiểu rõ hai điều này, những gì mà stablecoin thực sự thay đổi sẽ rõ ràng hơn nhiều.

Hệ thống ngân hàng đại lý

Giả sử Alice ở Mỹ muốn chuyển một khoản peso cho người bạn Bob ở Mexico.

Ngân hàng của cả hai người không có hoạt động tại quốc gia của nhau, do đó không thể hoàn thành thanh toán trực tiếp. Vì vậy, họ cần thông qua một ngân hàng lớn hơn, tức là ngân hàng đại lý để thiết lập kết nối.

Ngân hàng của Alice sẽ gửi một phần đô la Mỹ vào ngân hàng đại lý này. Giả sử ngân hàng này có tên là GlobalBank, và GlobalBank đã gửi một phần peso vào một ngân hàng ở Mexico có tên là BancoMX.

Sau khi Alice khởi tạo thanh toán, ngân hàng của cô sẽ trừ tiền từ tài khoản của cô, sau đó thông báo cho GlobalBank. GlobalBank sẽ trừ 100 đô la từ số đô la đã được gửi trước đó từ ngân hàng của Alice, đổi thành peso theo tỷ giá mà họ cung cấp, kiếm được một khoản chênh lệch từ tỷ giá, và thông báo cho BancoMX để ghi có cho Bob. BancoMX cũng có thể thu thêm phí dịch vụ của riêng họ.

Trong suốt quá trình này, các ngân hàng thường phối hợp thông tin thông qua hệ thống SWIFT, và tin nhắn SWIFT cũng cần phải trả phí.

Hệ thống này vừa tốn kém vừa chậm chạp, một lý do quan trọng là có quá nhiều tầng trung gian, mỗi tầng đều lấy đi một phần thu nhập.

Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, chi phí trung bình cho việc chuyển tiền xuyên biên giới của người tiêu dùng qua kênh ngân hàng, bao gồm phí dịch vụ và chênh lệch tỷ giá, gần 15%. Hơn nữa, một giao dịch chuyển tiền quốc tế thường cần từ 1 đến 5 ngày làm việc, vì mỗi bước trung gian đều cần thời gian để hoàn thành quy trình xử lý của mình.

Các công ty công nghệ tài chính cải cách thanh toán xuyên biên giới

Năm 2011, ở London có hai người bạn đang đối mặt với vấn đề hoàn toàn trái ngược.

Một người nhận lương bằng euro nhưng sống ở Anh, cần tiền bảng; người kia có thu nhập bằng bảng nhưng phải trả một khoản vay bằng euro ở Estonia.

Vì vậy, hai người đã quyết định bỏ qua việc chuyển tiền xuyên biên giới giữa các ngân hàng, và thanh toán trực tiếp cho nhau: tiền bảng vào tài khoản ở London, euro vào tài khoản ở Estonia.

Từ đầu đến cuối, không có khoản tiền nào thực sự vượt qua biên giới.

Sau đó, ý tưởng này đã phát triển thành Wise.

Họ nhận ra rằng nếu có thể kết nối nhu cầu tiền tệ ngược chiều với nhau, mô hình này có thể được mở rộng. Và thực tế đã chứng minh điều đó là khả thi. Sau đó, nhiều công ty công nghệ tài chính khác cũng đã áp dụng phương pháp tương tự.

Chúng ta hãy xem lại ví dụ của Alice và Bob, lần này giả sử họ sử dụng một hệ thống tương tự như Wise.

Alice trước tiên chuyển đô la vào tài khoản của công ty công nghệ tài chính này ở Mỹ, và công ty này sẽ trực tiếp thanh toán cho Bob bằng peso mà họ đã nắm giữ ở Mexico.

Cũng như vậy, không có khoản tiền nào thực sự vượt qua biên giới.

Alice nghĩ rằng cô đã hoàn thành một giao dịch chuyển tiền xuyên biên giới từ Mỹ đến Mexico, nhưng từ góc độ cơ sở hạ tầng, công ty này thực sự chỉ thu tiền từ một túi, rồi trả tiền từ một túi khác.

Cũng chính vì lý do này, giao dịch này trong mắt người dùng gần như có thể hoàn thành ngay lập tức.

Tất nhiên, điều này cũng có nghĩa là các công ty công nghệ tài chính cần tự chịu rủi ro về bảng cân đối kế toán do việc nắm giữ các loại tiền tệ khác nhau.

Để tránh việc phải sử dụng lại hệ thống ngân hàng truyền thống, các công ty này sẽ cố gắng thực hiện "thanh toán ròng" cho các giao dịch theo hướng khác nhau.

Ví dụ, khi Alice đổi đô la sang peso, có thể có ai đó cần đổi peso trở lại đô la. Công ty công nghệ tài chính có thể bù trừ hai dòng tiền ngược chiều trong nội bộ mà không cần thực sự thực hiện hai lần chuyển tiền xuyên biên giới.

Chỉ khi nào quỹ của một loại tiền tệ nào đó bị mất cân bằng nghiêm trọng, họ mới cần phải nhờ vào hệ thống tài chính truyền thống để điều chuyển quỹ.

Về cơ bản, các công ty này dựa vào một mạng lưới lớn các ngân hàng đối tác, giấy phép tài chính và các đối tác địa phương. Nếu một quốc gia không có giấy phép hoạt động, thì một tổ chức hợp tác địa phương sẽ bổ sung vào phần đó.

Nếu hệ thống này hoạt động trơn tru, hiệu suất của nó sẽ cao hơn nhiều so với mô hình truyền thống.

Wise sẽ xác định trước việc thu một khoản phí nhỏ, đồng thời thực hiện đổi tiền theo tỷ giá thị trường thực, không còn kiếm lời từ chênh lệch tỷ giá ẩn. Tỷ lệ phí tổng hợp cho dịch vụ xuyên biên giới của họ trong FY26 đã giảm xuống khoảng 0.5%, và dữ liệu mới nhất cho Q1 FY27 là 0.50%.

So với đó, chi phí trung bình của các nhà cung cấp dịch vụ chuyển tiền số hóa thuần túy theo thống kê của Ngân hàng Thế giới khoảng 3.5%, Wise đã nằm ở một đầu phí thấp trong ngành.

"Bánh mì kẹp stablecoin"

Vì Wise và các công ty công nghệ tài chính tương tự đã có thể cung cấp chuyển tiền xuyên biên giới nhanh chóng và rẻ, vậy stablecoin khác biệt ở điểm nào?

Hãy quay lại với Alice và Bob.

Alice trước tiên đổi 100 đô la thành 100 USDC.

USDC sau đó được gửi qua blockchain đến tay Bob ở Mexico, chỉ mất vài giây để hoàn thành, chi phí chuyển tiền trên chuỗi thậm chí chưa đến một xu.

Sau khi Bob nhận được USDC, anh ta sẽ đổi USDC thành peso thông qua dịch vụ rút tiền địa phương và chuyển vào tài khoản ngân hàng của mình.

Cấu trúc này thường được gọi là "bánh mì kẹp stablecoin":

Tiền tệ pháp định → Stablecoin → Tiền tệ pháp định.

Nhưng từ trải nghiệm của Alice và Bob, rất khó để nói rằng điều này nhất định tốt hơn Wise.

Về chi phí, stablecoin cũng không tự nhiên rẻ hơn.

Việc chuyển USDC trên chuỗi gần như miễn phí và hoàn thành ngay lập tức. Khi dịch vụ nạp tiền ngày càng cạnh tranh, chi phí để đổi đô la thành stablecoin cũng đang tiến gần đến con số không.

Vấn đề thực sự vẫn xuất hiện ở giai đoạn rút tiền cuối cùng.

Bob cuối cùng muốn nhận peso Mexico, chứ không phải USDC. Do đó, anh ta vẫn cần phải đổi stablecoin đô la sang tiền tệ địa phương. Ở một số thị trường, chênh lệch tỷ giá giữa đô la và tiền tệ địa phương vẫn có thể khá đáng kể.

Nói cách khác, blockchain đã làm cho việc chuyển tiền ở giữa trở nên cực kỳ rẻ, nhưng không tự động loại bỏ chi phí đổi tiền tệ pháp định ở hai đầu.

Điều mà stablecoin thực sự mở ra là: Cạnh tranh mở

Xây dựng một mạng lưới thanh toán toàn cầu như Wise là cực kỳ khó khăn, vì vậy những công ty thực sự thành công trong việc này luôn rất hiếm.

Và stablecoin đã giảm bớt rào cản này.

Bây giờ, nếu bạn muốn điều hành một công ty thanh toán xuyên biên giới, bạn không còn cần phải xây dựng một mạng lưới ngân hàng bao phủ toàn cầu từ đầu.

Bạn chỉ cần tìm một kênh nạp tiền tốt ở một đầu thanh toán, và một kênh rút tiền tốt ở đầu kia, kết nối trực tiếp qua stablecoin.

Từ góc độ này, điều mà stablecoin thực sự làm là phá vỡ mạng lưới thanh toán công nghệ tài chính tích hợp trong quá khứ.

Trước đây, những khả năng này đều được đóng gói trong mạng lưới khép kín của các công ty như Wise; bây giờ, chúng có thể được tách thành các mô-đun khác nhau, tham gia vào một thị trường mở.

Trước đây, một công ty thanh toán có thể kiểm soát toàn bộ hành lang thanh toán và kiếm lợi từ toàn bộ quy trình.

Trong hệ thống stablecoin, các nhà cung cấp dịch vụ rút tiền địa phương ở các khu vực khác nhau có thể cạnh tranh trực tiếp xung quanh mỗi lần đổi tiền. Về lâu dài, sự cạnh tranh này có cơ hội tiếp tục giảm chi phí.

Lợi thế này có thể đặc biệt rõ ràng trong những hành lang thanh toán xuyên biên giới dài đuôi với quy mô giao dịch nhỏ, mà trước đây rất khó được mạng lưới thanh toán toàn cầu bao phủ.

Bởi vì các doanh nghiệp không còn cần xây dựng một mạng lưới toàn cầu, các nhà cung cấp dịch vụ khu vực hoàn toàn có thể chỉ tập trung vào một phần thị trường của thế giới, thay vì cố gắng bao phủ toàn cầu.

Yellow Card đã áp dụng mô hình tương tự, tập trung vào dịch vụ thanh toán stablecoin và đổi tiền tệ pháp định ở nhiều quốc gia châu Phi. Công ty này cũng là một phần trong danh mục đầu tư của Blockchain Capital.

Việc tách rời mạng lưới tích hợp trước đây sẽ dẫn đến sự phân mảnh thị trường; nhưng chính sự phân mảnh này lại cho phép nhiều người tham gia hơn vào thị trường, và tạo ra sự cạnh tranh thực sự làm giảm chi phí cho người tiêu dùng.

Tất nhiên, cũng có thể đưa ra ý kiến phản đối.

Hiện đã xuất hiện nhiều nền tảng điều phối thanh toán stablecoin, chịu trách nhiệm kết hợp lại các dịch vụ nạp tiền, thanh toán trên chuỗi và rút tiền khác nhau; các công ty lớn nhất cũng bắt đầu thực hiện việc tích hợp dọc lại.

Do đó, thị trường trong tương lai hoàn toàn có thể quay trở lại sự tập trung, và lợi thế mà stablecoin mang lại cũng có thể dần dần giảm bớt.

Nhưng vấn đề là: Các hành lang thanh toán mở luôn là mở.

Chúng rất khó để thực sự bị một công ty nào đó độc quyền.

Nếu một trung gian nào đó bắt đầu kiếm lợi nhuận quá cao từ chênh lệch tỷ giá, một nhà cung cấp dịch vụ rút tiền địa phương khác có thể tham gia cạnh tranh trực tiếp với mức giá thấp hơn.

Bất kỳ ai cũng có thể tham gia vào trò chơi này.

Khi tỷ lệ phí tổng hợp của ngành thanh toán xuyên biên giới liên tục bị giảm, phần giá trị mà trước đây bị các trung gian lấy đi cuối cùng sẽ trở lại nhiều hơn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Và biểu hiện trực tiếp nhất của nó là: Việc chuyển tiền xuyên biên giới sẽ trở nên ngày càng rẻ hơn.